اندیکاتور RSI
اندیکاتور شاخص قدرت نسبی یا (Relative Strength Index) توسط ولز ویلدر طراحی و توسعه یافته است که از خانواده نوسانگرها می‌باشد و مانند اندیکاتور مکدی از میانگین متحرک در محاسبات آن استفاده شده است و در آن، دوره محاسبه به صورت متغیر است که در حالت پیش‌فرض و استاندارد ۱۴ روزه می‌باشد. این اندیکاتور یک شاخص جهت بررسی Momentum بازار (گرایش) و قدرت حرکت آن می‌باشد که برخی منابع آن را به عنوان یک اندیکاتور پیشرو در نظر می‌گیرند ولی با توجه به ویژگی نوسانی این اندیکاتور، بهتر است آن را جزو خانواده اندیکاتورهای تاخیری در نظر بگیریم.
وظیفه اصلی RSI این است که به شما درباره بیش از حد فروخته شدن یا بیش از حد خریده شدن یک دارایی ارزشمند اطلاع دهد.

دسته بندی اندیکاتورها :
۱- دامنه نوسان محدود یا اوسیلاتور
۲- دامنه نوسان نامحدود
اندیکاتور آر اس آی جز خانواده اوسیلاتورها است. نوسان ها در این اندیکاتور بین ۰ تا ۱۰۰ و نقاط مهم بین ۳۰ تا ۷۰ است که نشان دهنده اشباع خرید و فروش می باشد. زمانی که نمودار روی عدد ۵۰ قرار گرفت هیچگونه معامله انجام ندهید چون خرید و فروش در سطح یکسانی قرار دارند همچنین اگر سیگنال ها به زیر عدد ۳۰ رسیدند مانند یک اخطار برای شما می باشد و حالت واگرایی رخ می دهد. برای انجام تحلیل و بررسی دقیقتر، بصورت پیشفرض بر روی عدد ۱۴ تنظیم شده است. اگر قصد انجام معاملات کوتاه مدت را دارد بهتر است RSI را در بازه زمانی کوتاهی در نظر بگیرید زیرا این عمل باعث بالا رفتن حساسیتش به قیمت ها می شود و یکی از معایب در بازه زمانی کوتاه بالا رفتن خطای خروجی سیگنال ها است. تنها کاربرد این اندیکاتور مشخص نمودن خرید در زمان هایی که RSI به شدت پایین است و یا فروش در زمان هایی که RSI به شدت بالاست نیست زیرا برخی اوقات این شاخص در محدوده میانی نوسان می‌کند و در این زمان بهتر است که توجه خود را به محدوده وسط نوسانگر یعنی حدود ۴۰ تا ۶۰ جلب کنید.

باید این نکنه مهم را بدانید که اگر دانش و اطلاعات کافی در زمینه بورس را داشته باشید می توانید چندین اندیکاتور را باهم ترکیب کنید و نتیجه عالی تری را داشته باشید. بطور مثال اگر اندیکاتورهای RSI و باند بولینگر و ADX را باهم ترکیب کنید می توانید به طور همزمان میزان و نوع حرکت را همراه با نوع روند و نوسانات را در کنار هم مشاهده کرد.

شاخص RSI به شما کمک می‌کند تا درباره اینکه در قیمت خوبی اقدام به خرید کرده‌اید یا نه، قضاوت بهتری داشته باشید. اما این شاخص همه چیز را به شما نمی‌گوید. اینکه شاخص RSI در منطقه اشباع خرید یا اشباع فروش قرار گرفته باشد، الزماً به این معنا نیست که حتما صعود یا سقوط خواهد کرد. هیچ تضمینی دراین باره وجود ندارد.

کاربرد اندیکاتور RSI :
1- مقایسه فروشنده و خریدار قوی
۲- محاسبه سرعت و تغییر حرکات قیمتی بازار
۳- تشخیص واگرایی ها یا نوسان غلط (نشان دهنده تضاد بین اندیکاتور و کاهش یا افزایش قیمت )
۴- ترسیم خطوط روند، اگر این خط به حالت شکسته درآید نشان دهنده حالت نزولی می باشد.

انواع وارونگی در RSI :
1- وارونگی مثبت: هنگامی که یک روند صعودی را در قیمت مشاهده می کنیم وارونگی مثبت رخ می دهد.
۲- وارونگی منفی: هنگامی که یک روند نزولی را در قیمت مشاهده می کنیم وارونگی منفی رخ می دهد.

استفاده از قوانین روند در RSI
در RSI از قوانین روند نیز می توان استفاده کرد و برای نوسانات RSI خط روند رسم کرد و در زمان شکست روند به بررسی آن پرداخت و موقعیت های مناسب خرید و فروش را پیدا کرد.

ناحیه اشباع فروش و ناحیه اشباع خرید
در توضیحات فوق اشاره کردیم که قدرت و شتاب در یک جهت خاص با ورود یک نیروی خارجی و یا با تخلیه انرژی تغییر جهت خواهد داد. در اندیکاتور RSI دو ناحیه به نامهای اشباع خرید و اشباع فروش وجود دارد که نشانگر کند شدن و اتمام خرید و فروش های افراطی می‌باشد. به بیان دیگر زمانی که به ناحیه زیر ۳۰ در اندیکاتور RSI می‌رسیم کم‌کم شاهد کاهش فروش های افراطی در بازار هستیم و احتمالا قدرت خرید در بازار افزایش پیدا خواهد کرد و زمانی که در ناحیه ۷۰ به بالا هستیم احتمالا خریدهای افراطی رو به پایان است و توقع داریم که فشار خریداران کاهش یابد و شاهد عرضه پر قدرت در بازار باشیم.

چگونه از RSI سیگنال صحیحی دریافت کنیم؟
با اندیکاتور RSI آشنا شدیم و سطوح آن را بررسی کردیم. در مورد دو سطح بسیار مهم توضیحاتی ارائه دادیم که دقیقا مبنای سیگنال RSI محسوب می‌شوند و نقش مهمی در این اندیکاتور ایفا ‌می‌کنند.

سیگنال خرید:
گاهی اوقات در بازار شاهد عدم جذایت قیمت برای خریداران و همچنین شتاب‌زدگی فروشندگان هستیم که در این حالت شرایطی بوجود می‌آید که فروش افراطی در بازار و با حجم بالا اتفاق می‌افتد. در این شرایط نمودار RSI به مرور زمان سطح ۳۰ را شکسته و شاخصی کمتر از ۳۰ را نمایش می‌دهد.
بعد از نوساناتی که شاخص RSI در زیر سطح ۳۰ خواهد داشت به مرور زمان فروشهای افراطی تضعیف خواهند شد و شرایطی بوجود می‌آید که مجددا تمایل خریداران برای ورود به بازار افزایش می‌یابد؛ در این شرایط شاخص RSI شروع به رشد خواهد کرد و زمانی که سطح ۳۰ از پایین به بالا شکسته شود سیگنال خرید را صادر می‌کند.

سیگنال فروش:
افزایش تقاضا و ورود نقدینگی سنگین به بازار باعث افزایش تدریجی قیمت خواهد شد و این روند مادامی که قیمتها برای خریداران دارای جذابیت باشند ادامه خواهد داشت. افزایش قیمت و کاهش خریدهای افراطی شرایطی را به وجود می‌آورد که به آن اشباع خرید می‌گویند و در این حالت غول بزرگ سرمایه به تدریج اقدام به فروش خواهد کرد و با توجه به اینکه جمعیت خریداران در بازار کاهش یافته است، قیمتهایی پایین‌تری برای خرید جذابیت پیدا می‌کنند که این مسئله باعث کاهش قیمت گزینه سرمایه‌گذاری خواهد شد. در این حالت شاخص RSI شروع به نزول از ناحیه اشباع خرید (سطح بالای ۷۰) خواهد کرد و شکست سطح ۷۰ خبر خوبی برای دارندگان این سهم نخواهد بود و این یعنی تمایل بالای سرمایه‌گذاران برای فروشهای بیشتر.

واگرایی ها در اندیکاتور RSI :
واگرایی بین rsi و خطوط قیمت در زمانی که اعداد بالاتر از ۷۰ و یا پایین تر از ۳۰ را نشان می دهد اخطار بسیار جدی ای تلقی می شود که حتما باید به آن توجه کرد. این واگرایی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و نشان از برگشت نمودار قیمت خواهد بود.
زمانی که در روندی صعودی شاهد واگرایی بین اندیکاتور و نمودار قیمت در تراز ۷۰ و بالاتر باشیم به احتمال زیاد شاهد برگشت روند و نزول قیمت خواهیم بود. و در شرایطی که در انتهای یک روند نزولی شاهد واگرایی بین قیمت و اندیکاتور rsi در تراز های ۳۰ و کمتر از آن باشیم احتمال عوض شدن روند و افزایش قیمت سهم بسیار بالا خواهد بود.
ممکن است در تراز های کمتر تر از ۷۰ و بالاتر از ۳۰ نیز واگرایی بین قیمت و اندیکاتور مشاهده شود ولی این واگرایی به نسبت از اعتبار و اهمیت کمتری برخوردار است.

مفهوم واگرایی چیست؟
واگرایی را می‌توان نوعی ناهمگونی میان قیمت و اندیکاتور دانست در حالت عادی زمانی که نمودار سقف و یا کف جدیدی می‌زند اندیکاتور نیز همین کار را می‌کند. یعنی کف و یا سقف جدید تشکیل می‌دهد حال زمانی که نمودار سقف جدید زد اما اندیکاتور نتوانست سقف جدیدی بزند یا بلعکس.
از اندیکاتور macd و rsi برای شناسایی واگرایی ها استفاده می شود

انواع واگرایی
واگرایی ها بر اساس حالت‌های مختلفی که بین اندیکاتور و قیمت اتفاق می‌افتد انواع مختلفی داشته و به دودسته واگرایی معمولی و واگرایی مخفی تقسیم می‌شود که به‌اختصار به هرکدام از آن‌ها خواهم پرداخت. واگرایی‌های معمولی به دو نوع مثبت و منفی تقسیم می‌شوند. در حالت عادی زمانی که قیمت کفی پایین‌تر از کف قبلی یا سقفی بالاتر از سقف قبلی می‌سازند اندیکاتور هم باید به پیروی از آن همین رفتار را داشته باشد.

نکات مهم درمورد اندیکاتور آر آس آی :
۱- زمانی که در حالت خنثی قرار دارد نباید هیچگونه خرید و یا فروشی انجام بدهیم.
۲- از این اندیکاتور فقط برای سیگنال نباید استفاده کرد بلکه باید در کنار نمودارهای تحلیل استفاده شود.
۳- تنها با استفاده از اندیکاتور نمی توان موقعیت خرید و فروش را در بازار بورس تشخیص داد.
۴- RSI به تنهایی یک اندیکاتور کاملا مطمئن نیست و نباید به تنهایی بر اساس آن اقدام به خرید و فروش کرد.